Domy w czasach Jezusa

Domy w czasach Jezusa 

Poszczególne domy żydowskie nie odznaczały się większą oryginalnością ani artyzmem niż całe miasta. Żydzi nigdy nie byli wybitnymi architektami. Na prowincji na przykład w Nazarecie, w czasie gdy Józef i Maryja wychowywali tam małego Jezusa - domy wyglądały bardzo prymitywnie. Były to ciężkie, sześcienne bryły, bielone wapnem, skąpo zaopatrzone w otwory, jeśli je w ogóle posiadały poza drzwiami. Wnętrze zajmowała często tylko jedna izba, podzielona na dwie części: połowa domu służyła bydłu, połowa rodzinie. Niektóre domy były na wpół jaskiniami. 

Czytaj więcej: Domy w czasach Jezusa

Synagoga

Synagoga w czasach Jezusa 

,,Przyszedł w swoje rodzinne strony i tam nauczał w ich synagodze" (Mt 13,54).

Zgodnie z greckim znaczeniem jej nazwy synagoga w czasach Jezusa była pierwszym i najważniejszym miejscem zgromadzeń. Kilka synagog z I w. odkrytych przez archeologów to proste konstrukcje, niemal bez żadnych elementów w rodzaju mozaik podłogowych czy inskrypcji, które charakteryzowały je w późniejszych czasach. Nadal jednak były to największe budowle we wsi, których górne piętra lub szczytowe, pokryte dachówką dachy górowały nad płaskimi glinianymi dachami otoczenia. 

Czytaj więcej: Synagoga

Nauka w Izraelu

Literatura i sztuka Izraela, były zatem obie poddane, choć w odmienny sposób, nakazom religijnym. Jeśli natomiast chodzi o naukę lub o to, co zajmowało miejsce nauki w Izraelu, należy mówić raczej o wchłonięciu jej przez religię. Grecy i Rzymianie prowadzili bezinteresowanie badania naukowe, których jedynym celem było poznanie. Dla Żydów takie podejście, takie nastawienie umysłu, które stanie się podstawą całej nauki współczesnej - było absolutnie nie do przyjęcia. Dla Żydów nie mogła istnieć żadna nauka poza teologią. Słowo chachamim, które tłumacze oddają przez termin ,,uczeni", oznaczało przede wszystkim ,,mędrców" i odnosiło się do tych, którzy byli uznani za biegłych w sprawie religijnych. 

Pojęcia astronomiczne czerpano z Biblii. Czy to nie Bóg stworzył gwiazdy, podobnie jak słońce, księżyc i ziemię ? ,,Czyż zdołasz połączyć gwiazdy Plejad ? Rozluźnić więzi Oriona ? Czy wypuścisz o czasie Gwiazdę Poranną i wywieziesz Niedźwiedzice z dziećmi ?". Tak oto pytał Stworzyciel świętego męża Hioba. Istniała żydowska astronomia, która pozwalała ustalić ma przykład kalendarz. Wiedze Żydzi opierali na zdobyczy astronomii babilońskiej, opartej na uczonych wyliczeniach, co na własnych, prostych i łatwych obserwacjach, dostępnych dla wszystkich. Żydzi nie pozostawili jednak żadnych prac świadczących o ich zainteresowaniu astronomią. Pirke Awot - ,,Pouczenia ojców", odmawiają wyraźnie astronomii prawa do samodzielnej gałęzi wiedzy. Winna zostać ,,cząstką mądrości", to znaczy głosić chwałę Bożą. 

Czytaj więcej: Nauka w Izraelu

Jakimi językami mówił Chrystus ?

Koczownicy ze szczepu Abrahamowego przybli do Palestyny, porozumiewali się prawdopodobnie dialektem semickim zbliżonym do babilońskiego z dolnej Mezopotamii. Ponieważ redakcja świętej Księgi została niemal w całości dokonana w Judei, tamtejszy język hebrajski wyparł inne, rywalizujące z nim dialekty. Aż do wysiedlenia do Babilonii językiem codziennym, powszechnie używanym był zatem hebrajski. W synagogach czytano Prawo po hebrajsku, modlono się po hebrajsku. 

Czytaj więcej: Jakimi językami mówił Chrystus ?

Niewolnictwo w Izraelu

Niewolnictwo w Izraelu 

W czasach Chrystusa z pewnością istnieli w Izraelu niewolnicy. On sam zaś wspomina o nich wielokrotnie, na przykład w przypowieści o słudze niemiłosiernym, o synu marnotrawnym i wiele innych. Tam nawet, gdzie nowsze przekłady używają oględnego słowa ,,sługa", wydaje się rzeczą pewną, że chodzi o niewolników. 

Czytając Nowy Testament, a także Józefa Flawiusza, nie odnosi się wrażenia, jakoby u Żydów istniała liczna klasa niewolników. Ze względu na niskie wynagrodzenie płacone robotnikom wolnym nie opłacało się właściwie kupować niewolnika, któremu trzeba było zapewnić utrzymanie. Oficjalny dokument datowany z 71 r. naszej ery, podaje, że w okręgu, w którym urząd podatkowy obejmował 385 podatników, wszyscy oni razem wzięci posiadali tylko 44 niewolników. 

Czytaj więcej: Niewolnictwo w Izraelu

Wieś

Wsie były zwykle położone w miejscach dobrze chronionych, szczególnie zanim Pax Romana (który nastał w 27r. przed Chr. wraz z wyniesieniem Augusta do władzy) zapewnił bezpieczeństwo wsiom. Ludzie zazwyczaj unikali otwartych przestrzeni na równinach, wybierając stoki z dobrym widokiem na drogę i niezbyt odległym źródłem wody.

Według Flawiusza dwieście czterdzieści wsi było rozrzuconych po Galilei. Przeciętny obszar wsi nie przekraczał kilku akrów, a liczba ludności kilkuset osób. Większe wsie, nazywane przez Flawiusza ,,miastami", miały kilkadziesiąt akrów powierzchni o często były otoczone murami. W jednej z takich społeczności, w Nain, Jezus spotkał u bram kondukt żałobny i wskrzesił z martwych syna wdowy (Łk.7;11). 

Na peryferiach wsi był rynek, na którym mieszkańcy mogli zakupić te nieliczne towary, których nie produkowali sami. Zaraz za rynkiem znajdowały się warsztaty garbarzy i garncarzy, umieszczone tak, aby zapachy powstające przy produkcji wywiewał wiatr, przeważnie wschodni. 

,,Zaraz po wyjściu z synagogi poszli z Jakubem i Janem do domu Szymona i Andrzeja", czytamy w Ewangelii św. Marka 1;29. Wyobraźmy sobie Jezusa i jego uczniów, idących ulicami wsi. Możiwe, że szli niewybrukowanymi alejkami, które często nie były szersze niż wielbłąd, obładowany z obu stron belami lnu. Dziedzińce zamknięte otynkowanymi, wysokimi, ponad trzymetrowymi ścianami, dawały mieszkańcom poczucie prywatności. Nikt stojący w oknie nie mógł zapowiedzieć przybycia Jezusa, okna bowiem były usytuowane wysoko w ścianach i raczej małe, zaprojektowane jedynie jako źródło światła i powietrza. Kiedy grupa przechodziła, pozdrawiała być może niektórych sklepikarzy, może sprzedawcę noży lub powrozów, albo rzeźnika, bo drzwi ich sklepów, inaczej niż drzwi domów mieszkalnych wychodziły na ulicę.